نیما شیری؛ مریم معزی؛ محمدرضا زاهدی
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405، صفحه 1-9
چکیده
فلزات سنگین به‌عنوان آلاینده‌های پایدار، از طریق خوراک و محیط آبزیان وارد بدن آنها شده و با قابلیت زیست‌تجمع، ریسک انتقال به زنجیره غذایی انسان را ایجاد می‌کنند. خوراک خشک آبزیان، به دلیل ماهیت چندمرحله‌ای تولید، تماس با تجهیزات فلزی و فرایندهای حرارتی و مکانیکی، به‌عنوان یک «کانون بالقوه آلودگی» مطرح است. این مطالعهی ...
بیشتر
فلزات سنگین به‌عنوان آلاینده‌های پایدار، از طریق خوراک و محیط آبزیان وارد بدن آنها شده و با قابلیت زیست‌تجمع، ریسک انتقال به زنجیره غذایی انسان را ایجاد می‌کنند. خوراک خشک آبزیان، به دلیل ماهیت چندمرحله‌ای تولید، تماس با تجهیزات فلزی و فرایندهای حرارتی و مکانیکی، به‌عنوان یک «کانون بالقوه آلودگی» مطرح است. این مطالعهی تحلیلی، مسیرهای بالقوه آلودگی فلزات سنگین در طول فرایند تولید خوراک خشک را شناسایی و ارزیابی کرده و با تلفیق شواهد علمی، استانداردها و مشاهدات میدانی، چارچوبی مبتنی بر اصول مهندسی صنایع، تجزیه و تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی (HACCP) و شرایط تولید خوب (GMP) ارائه می‌دهد. در این چارچوب، نقاط کنترل بحرانی (CCP)، منابع ریسک ذاتی و فرایندی و راهکارهای کنترلی در مراحل پذیرش مواد اولیه، آسیاب، اختلاط، شکل‌دهی، خشک‌کن، پوشش‌دهی، بسته‌بندی و انبارش مشخص شده‌اند. آلودگی فلزات سنگین نه یک رویداد تصادفی، بلکه نتیجه تعامل میان کیفیت مواد اولیه، طراحی تجهیزات و کارآمدی نظام‌های کنترلی است. به‌کارگیری مگنت‌ها، آشکارسازهای فلزی، پایش دوره‌ای افزودنی‌ها و آب بخار، نگهداشت پیشگیرانه تجهیزات و آموزش مستمر کارکنان، به‌عنوان راهکارهای عملی توصیه می‌شوند. این رویکرد پیشگیرانه، ایمنی زیستی خوراک، سلامت آبزیان و کاهش ریسک انتقال آلاینده‌ها به انسان را تضمین کرده و به پایداری اقتصادی و اعتبار صنایع خوراک آبزیان کمک می‌کند
مهدی آل بوفتیله؛ فرشته خدابنده؛ سمیرا جدی؛ معصومه رهنما سنگاچینی
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405، صفحه 10-19
چکیده
دودی کردن یکی از قدیمی ترین فناوری استفاده شده توسط انسان ها برای به تاخیر انداختن فرآیندهای فساد و افزایش مدت زمان نگهداری مواد غذایی می باشد. اما امروزه این فناوری بیشتر برای ایجاد رنگ و طعم/مزه دود با هدف تنوع بخشی به محصولات غذایی استفاده می شود. از بین محصولات غذایی، آبزیان مختلف بویژه ماهیانی مانند قزل آلای رنگین کمان، ماهیان ...
بیشتر
دودی کردن یکی از قدیمی ترین فناوری استفاده شده توسط انسان ها برای به تاخیر انداختن فرآیندهای فساد و افزایش مدت زمان نگهداری مواد غذایی می باشد. اما امروزه این فناوری بیشتر برای ایجاد رنگ و طعم/مزه دود با هدف تنوع بخشی به محصولات غذایی استفاده می شود. از بین محصولات غذایی، آبزیان مختلف بویژه ماهیانی مانند قزل آلای رنگین کمان، ماهیان خاویاری و تون ماهیان پتانسیل خوبی جهت تولید محصولات دودی شده دارند. دودی کردن می تواند به روش های مختلفی از قبیل دودی سرد، دودی گرم، دود مایع و یا استفاده ترکیبی این روش ها انجام شود. در مقاله حاضر فرآیند تولید فرآورده های دودی شده آبزیان به روش گرم صنعتی، نحوه نگهداری و نحوه مصرف آنها توضیح داده شده است. همچنین ویژگی های مختلف فرآورده های دودی تولید شده با روش های دودی گرم صنعتی و روش سنتی با یکدیگر مقایسه خواهد شد. تولید فرآورده دودی گرم صنعتی آبزیان به دلیل ایجاد ارزش افزوده بالا و هزینه پایین معرفی به بازار از پتانسیل اقتصادی و اثرگذاری بالایی برخوردار هستند. همچنین فرآیند دودی کردن با تنوعبخشی به سبد محصولات شیلاتی می تواند باعث افزایش مصرف آبزیان در کشور گردد.
قاسم تقی زاده
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405، صفحه 20-30
چکیده
خشک کردن به عنوان یکی از قدیمی ترین شیوه های محافظت از مواد غذایی در برابر فساد شناخته می شود که بشر برای افزایش ماندگاری آن از گذشته های دور بکار گرفته است. امروزه خشک کردن نه تنها در افزایش عمر ماندگاری بلکه برای ایجاد تنوع در محصولات غذایی دریایی و ایجاد ارزش افزوده مطرح می باشد که میزان دسترسی افراد حتی در نواحی دور از ساحل را به ...
بیشتر
خشک کردن به عنوان یکی از قدیمی ترین شیوه های محافظت از مواد غذایی در برابر فساد شناخته می شود که بشر برای افزایش ماندگاری آن از گذشته های دور بکار گرفته است. امروزه خشک کردن نه تنها در افزایش عمر ماندگاری بلکه برای ایجاد تنوع در محصولات غذایی دریایی و ایجاد ارزش افزوده مطرح می باشد که میزان دسترسی افراد حتی در نواحی دور از ساحل را به این منبع مغذی توسعه می بخشد.ماهی موتو (آنچوی) از جمله گونه های فراوان، ارزان و با اهمیت اکولوژیکی و تغذیه ای در خلیج فارس بخصوص سواحل قشم می باشد که برای تولید محصولات خشک پتانسیل بالایی دارد. بر طبق مطالعات صورت گرفته ماهی آنچوی حاوی مقادیر بالایی پروتئین، مواد معدنی ارزشمند نظیر کلسیم، آهن و ید و چربی (چند غیر اشباع) متعادل می باشد.در این مقاله سعی گردید تولید سنتی و صنعتی ماهی خشک از ماهی آنچوی، روش های نگهداری و نحوه مصرف آن با توجه به منابع علمی و نیز تجربیات میدانی شرح داده شود. تولید این محصول به این دلیل که ارزش تغذیه ای بالایی دارد و هزینه مواد اولیه و فرایند آن به نسبت پایین است از پتانسیل بسیار خوبی برای افزایش سرانه مصرف آبزیان در ایران برخوردار است. با انتخاب ماهی خشک آنچوی تولید شده به روش صنعتی و رعایت نکات ایمنی در خرید و مصرف، می توان گامی مؤثر در جهت تنوع بخشی به سبد غذایی، تأمین پروتئین و ریزمغذی های ضروری و حمایت از تولید داخلی برداشت.
احسان اسدی شریف؛ جواد امیری
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405، صفحه 31-37
چکیده
لابستر صخره‌ای کنگره‌دار (Panulirus homarus) به‌عنوان یکی از گونه‌های با ارزش اقتصادی بالا در آب‌های ایران، به‌ویژه در دریای عمان، از ظرفیت بالایی برای توسعه پرورش برخوردار است. با این حال، چالش‌هایی همچون دوره لاروی طولانی (۶ تا ۱۲ ماه) با عبور از ۱۱ تا ۱۳ مرحله لاروی، عدم دستیابی به فرمولاسیون تغذیه‌ای غنی از اسیدهای چرب، و فشار صیادی ...
بیشتر
لابستر صخره‌ای کنگره‌دار (Panulirus homarus) به‌عنوان یکی از گونه‌های با ارزش اقتصادی بالا در آب‌های ایران، به‌ویژه در دریای عمان، از ظرفیت بالایی برای توسعه پرورش برخوردار است. با این حال، چالش‌هایی همچون دوره لاروی طولانی (۶ تا ۱۲ ماه) با عبور از ۱۱ تا ۱۳ مرحله لاروی، عدم دستیابی به فرمولاسیون تغذیه‌ای غنی از اسیدهای چرب، و فشار صیادی بر ذخایر طبیعی از مهم‌ترین موانع توسعه این صنعت محسوب می‌شوند. در مقابل در سواحل مکران (سیریک تا گواتر) از مزیت‌های جغرافیایی و اقلیمی مناسبی برای آبزی پروری این گونه است. دمای میانگین سالانه آب در این در دامنه حدود 26 درجه سانتی‌گراد و شوری در محدوده 36تا 5/37 ppt است که هر دو در بازه‌ی بهینه رشد لابستر قرار دارند. ثبات فیزیکی–شیمیایی آب در نواحی ساحلی مکران، وجود زمین‌های ساحلی با قابلیت احداث استخرهای بتنی، و بسترهای صخره‌ای طبیعی برای استقرار لابسترهای جوان و پرولئوس، این منطقه را به یکی از بهترین نواحی بالقوه برای ایجاد مزارع پرواربندی تبدیل کرده است. بر اساس مطالعات انجام شده بیشترین تراکم لابسترهای جوان در فصل‌های بهار و پاییز مشاهده می‌شود که فرصتی ارزشمند برای جمع‌آوری و پرورش این مراحل در سامانه‌های قفس‌های دریایی یا استخرهای ساحلی فراهم می‌آورد. در مجموع، مدیریت هوشمند ذخایر طبیعی از طریق طراحی زیستگاه‌های مصنوعی، پژوهش‌های هدفمند در حوزه تغذیه و خوراک اختصاصی، و مکان‌یابی علمی برای احداث مزارع در سواحل مکران می‌تواند مسیر توسعه پایدار لابستر صخره‌ای کنگره‌دار را هموار ساخته و این گونه را به یکی از محصولات استراتژیک آینده صنعت آبزی‌پروری ایران بدل کند.
فرهاد کنیه؛ حدیث حق بین
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405
چکیده
در پرورش میگو کیفیت آب ورودی، نقش مهمی در حفظ شرایط محیط پرورش، خطرات مرتبط با افت کیفیت آب و بیماری دارد. با این حال، در بسیاری از مزارع، آب پیش از ورود به استخرهای پرورش به‌طور کافی آماده و ارزیابی نمی‌شود. مدیریت آب ورودی باید از مرحله دریافت آب آغاز شود و تا زمان ورود کنترل‌شده آن به استخر پرورش ادامه یابد. در این رویکرد، استخر ...
بیشتر
در پرورش میگو کیفیت آب ورودی، نقش مهمی در حفظ شرایط محیط پرورش، خطرات مرتبط با افت کیفیت آب و بیماری دارد. با این حال، در بسیاری از مزارع، آب پیش از ورود به استخرهای پرورش به‌طور کافی آماده و ارزیابی نمی‌شود. مدیریت آب ورودی باید از مرحله دریافت آب آغاز شود و تا زمان ورود کنترل‌شده آن به استخر پرورش ادامه یابد. در این رویکرد، استخر ذخیره به‌عنوان یکی از اجزای مهم مدیریت آب، امکان نگهداری و مدیریت اولیه آب را فراهم می‌کند. پس از آن، پیش‌تصفیه آب و استفاده از روش‌های مناسب آمادهسازی می‌تواند به کنترل بخشی از مواد و عوامل نامطلوب موجود در آب کمک کند. پایش شاخصهای اصلی کیفیت آب نیز برای اطمینان از مناسب بودن آب پیش از انتقال به استخر پرورش ضروری است. همچنین، توجه همزمان به شرایط آب و خطرات میکروبی، امکان مدیریت بهتر عوامل مؤثر بر سلامت میگو را فراهم می‌کند. بر این اساس، مدیریت کیفیت آب ورودی در مزارع پرورش میگو باید بهصورت یک زنجیره مدیریتی شامل استخر ذخیره، پیش‌تصفیه آب و پایش کیفیت آب انجام شود. اجرای این رویکرد می‌تواند به بهره برداران کمک کند تا پیش از ورود آب به استخر پرورش، مشکلات احتمالی را شناسایی و شرایط مناسبتری برای ادامه فرایند پرورش فراهم کند.
قاسم عشوری؛ مسعود صیدگر
دوره 1، شماره 2 ، آذر و دی 1405
چکیده
گسترش سریع صنعت آبزی‌پروری و افزایش تراکم تولید، این بخش را با چالش جدی بیماری‌های عفونی مواجه کرده است. استفاده گسترده از آنتی‌بیوتیک‌ها و مواد شیمیایی اگرچه در کوتاه‌مدت مؤثر بوده، اما پیامدهایی نظیر مقاومت میکروبی، تجمع زیستی و تخریب محیط‌زیست را به همراه داشته است. در این زمینه، گیاهان دارویی به‌عنوان منبعی غنی از ترکیبات ...
بیشتر
گسترش سریع صنعت آبزی‌پروری و افزایش تراکم تولید، این بخش را با چالش جدی بیماری‌های عفونی مواجه کرده است. استفاده گسترده از آنتی‌بیوتیک‌ها و مواد شیمیایی اگرچه در کوتاه‌مدت مؤثر بوده، اما پیامدهایی نظیر مقاومت میکروبی، تجمع زیستی و تخریب محیط‌زیست را به همراه داشته است. در این زمینه، گیاهان دارویی به‌عنوان منبعی غنی از ترکیبات زیست‌فعال با خواص ضدمیکروبی، ضدالتهابی و تعدیل‌کننده سیستم ایمنی مطرح شده‌اند. این گیاهان می‌توانند به عنوان مکمل در خوراک ماهی برای تحریک عملکرد ایمنی ماهی مفید باشند. عصاره‌های گیاهی ممکن است از طریق روش‌های مختلف اثرات مثبتی بر سلامت حیوانات داشته باشند، نه اینکه صرفاً به یک روش واحد متکی باشند. نشان داده شده است که استفاده از گیاهان دارویی به عنوان افزودنی‌های غذایی، مکانیسم‌های دفاعی ایمنی را افزایش می‌دهد. این رویکردهای گیاه‌شناسی، نویدبخش راهبردهای پایدار زیست‌محیطی برای مدیریت بیماری‌ها در آبزی‌پروری هستند و از تغییر رویکرد مصرف‌کننده به سمت تقاضای غذاهای دریایی ایمن و پایدار حمایت می‌کنند. مزایایی که درمان‌های گیاهی ارائه می‌دهند، آنها را به عنوان ابزارهای ضروری برای توسعه صنعت آبزی‌پروری پایدار و سازگار با محیط زیست نشان می‌دهد.
